| ေဂ်ာ္ဂ်ာကာတာ လူ႔အခြင့္အေရး စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ား |  |  |  |
Page 1 of 2 အပိုဒ္ (၁) လူသားတိုင္း လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို ရရိွခံစားပိုင္ခြင့္ လူသားတိုင္းသည္ ေမြးဖြားလာကတည္းက လြတ္လပ္ၿပီး တန္းတူညီမွ်မႈရွိေသာ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားရိွသည္။ လိင္စိတ္ ခံယူမႈကြဲျပားေသာသူမ်ားႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈ ဝိေသသလကၡဏာအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေသာ လူသားမ်ားသည္လည္း လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို အျပည့္အဝ ခံစားပိုင္ခြင့္ရိွသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရမ်ားသည္ (က) လူ႔အခြင့္အေရးမ်ား၏ အဓိကမူဝါဒမ်ားျဖစ္သည့္ လူသားအားလံုးႏွင့္သက္ဆိုင္မႈ၊ တခုႏွင့္တခု အျပန္အလွန္ ဆက္စပ္ အမွီသဟဲျပဳမႈ၊ တခုႏွင့္တခု ခဲြျခားသတ္မွတ္၍မရမႈစသည့္အခ်က္မ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္၏ အေျခခံဥပေဒႏွင့္ အျခားသင့္ေလ်ာ္သည့္ ဥပေဒမ်ားတြင္ ထည့္သြင္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ထားရမည္ျဖစ္သလို လူအခြင့္အေရးမ်ားအားလံုးကို လူသားတိုင္း လက္ေတြ႔ရယူ ခံစားႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးရမည္ျဖစ္သည္။ (ခ) လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို လူသားတိုင္းရရွိခံစားႏိုင္ရန္ အာမခံေပးႏိုင္ဖို႔အတြက္ ရာဇဝတ္မႈဥပေဒမ်ားအပါအဝင္ လိုအပ္သည့္ တရား ဥပေဒမ်ားကုိ ျပင္ဆင္ေရးဆဲြရန္၊ (ဂ) လိင္စိတ္ခံယူမႈကြဲျပားသူမ်ား သို႔မဟုတ္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာမ်ားရွိသူမ်ားအပါအဝင္ လူသားအားလံုး လူ႔အခြင့္ အေရးမ်ားကို အျပည့္အဝခံစားႏိုင္ရန္အတြက္ ပညာေပးမႈအစီအစဥ္မ်ားႏွင့္ အသိအျမင္တိုးျမွင့္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ပိုမိုတိုးတက္ ေအာင္ႏွင့္ ပိုမိုအားေကာင္းေအာင္ လုပ္ေဆာင္သြားရန္၊ (ဃ) လိင္စိတ္ခံယူမႈကြဲျပားသူမ်ားႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာကြဲျပားမႈရွိသူမ်ားအပါအဝင္ လူသားအားလံုး၏ ဝိေသသ လကၡဏာမ်ား၏ အျပန္အလွန္ဆက္စပ္ေနမႈႏွင့္ တခုႏွင့္တခုခဲြျခားမရမႈမ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳေသာ ကဲြျပားမႈကိုလက္ခံသည့္ ခ်ဥ္းကပ္ သည့္နည္းလမ္းမ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္၏ ေပၚလစီႏွင့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားခ်မွတ္ရာတြင္ ထည့္သြင္းလုပ္ေဆာင္သြားရန္၊ အပိုဒ္ (၂) ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ႏွင့္ တန္းတူညီခြင့္ လိင္စိတ္ခံယူမႈကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈအေပၚ ခဲြျခားဖိႏွိပ္ျခင္းမရွိဘဲ လူသားတိုင္း လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို တန္းတူခံစားခြင့္ရိွသည္။ လူသားတိုင္း တရားဥပေဒေရွ႔တြင္တန္းတူညီျဖစ္ရမည္ျဖစ္ၿပီး တရားဥပေဒ၏ အကာအကြယ္ကိုရယူခြင့္ရိွသည္။ အထက္တြင္ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ခြဲျခားဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို ဥပေဒျဖင့္ တားျမစ္ပိတ္ပင္ရမည္။ ထိုသို႔ေသာခြဲျခားမႈမ်ားမွ ထိေရာက္ေသာ ကာကြယ္မႈမ်ားကို လူတိုင္းတန္းတူရရိွခြင့္ရိွရန္ ေသခ်ာေအာင္လုပ္ေဆာင္ရမည္။ လိင္စိတ္ခံယူမႈကြဲျပားသူမ်ားႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိသူမ်ားအေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းဆိုသည္မွာ လိင္စိတ္ကဲြျပားမႈႏွင့္ လိင္စိတ္သတ္မွတ္မႈကဲြျပားေသာဝိေသသမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ လူသားမ်ားအားလံုး တန္းတူခံစားမႈရွိေသာ လူ႔အခြင့္အေရးအားလံုးႏွင့္ အေျခခံလြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို ခံစားခြင့္ႏွင့္ တရားဥပေဒေရွ႔ေမွာက္တြင္ တန္းတူညီမွ်မႈ သို႔မဟုတ္ တရားဥပေဒေရွ႔ေမွာက္တြင္ တန္းတူ ကာကြယ္ေပးျခင္းခံစားရမႈ သို႔မဟုတ္ အသိအမွတ္ျပဳခံရမႈ၊ ရရွိခံစားရမႈ သို႔မဟုတ္ အသံုးခ်ခြင့္မ်ားကို ပ်က္စီးယိုယြင္း အားနည္းသြားေစလိုသည့္ ဆႏၵျဖင့္ ျပဳမူေသာ သို႔မဟုတ္ သက္ေရာက္ေစေသာ ခဲြျခားသတ္မွတ္မႈ၊ သီးသန္႔ဖယ္ထုတ္မႈ၊ ကန္႔သတ္ ထားမႈ သို႔မဟုတ္ မ်က္ႏွာသာေပးမႈမ်ားကို ဆိုလိုသည္။ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈအေပၚ အေျခခံသည့္ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမ်ားသည္ အမ်ားအားျဖင့္ လိင္ကြဲျပားမႈ၊ လူမ်ဳိး၊ အသက္အရြယ္၊ ကိုးကြယ္သည့္ဘာသာ၊ ကိုယ္အဂၤါသန္စြမ္းမႈႏွင့္ က်န္းမာေရး၊ စီးပြားေရးအေျခအေနတို႔တြင္ အေျခခံသည့္ အျခားေသာ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာယွက္တင္ေနတတ္ေလ့ရွိသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရမ်ားသည္ (က) တန္းတူညီမွ်မႈႏွင့္ လိင္စိတ္ခံယူမႈကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈကြဲျပားေသာဝိေသသလကၡဏာမ်ားအေပၚ အေျခခံသည့္ ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈမရိွရန္ဆိုေသာ မူဝါဒမ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္၏ ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒႏွင့္ အျခားသင့္ေလွ်ာ္သည့္ ဥပေဒမ်ားထဲတြင္ ထည့္သြင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမည္။ အကယ္၍ မရွိေသးပါက ဥပေဒမ်ားကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အ”ိပၸာယ္ ဖြင့္ဆုိရွင္းလင္းမႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားအပါအဝင္ ထိုမူဝါဒမ်ားကို အမွန္တကယ္ ထိေရာက္စြာ လိုက္နာက်င့္သံုးရန္ တာဝန္ယူ လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (ခ) အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ားအၾကား လိင္တူဆက္ဆံျခင္းအေပၚ တားျမစ္ပိတ္ပင္သည့္ လက္ရွိက်င့္သံုးေနေသာ ရာဇဝတ္မႈဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ အျခားတရားဥပေဒဆိုင္ရာအပိုဒ္မ်ားကို ဖ်က္သိမ္းရမည္။ ဆႏၵတူလိင္ဆက္ဆံႏိုင္ေသာ အသက္အရြယ္ကို သတ္မွတ္ရာတြင္လည္း လိင္တူ၊ လိင္ကြဲဆက္ဆံသူ ႏွစ္မ်ဳိးလုံးအတြက္ သတ္မွတ္ခ်က္တန္းတူျဖစ္ရမည္။ (ဂ) လူသူအမ်ားေရွ႔ႏွင့္ ပုဂၢဳလိကကိုယ္ေရးကိုယ္တာကိစၥမ်ားတြင္ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈ မ်ားအေပၚအေျခခံသည့္ ခဲြျခားမႈမ်ားကို တားဆီးပိတ္ပင္သည့္၊ ပေပ်ာက္ေစမည့္ တရားဥပေဒမ်ားျပဌာန္းျခင္းႏွင့္ အျခားေသာ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (ဃ) လိင္စိတ္ကဲြျပားမႈပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေသာသူမ်ားအတြက္ လံုေလာက္ေသာ တိုးတက္မႈမ်ားရရွိေအာင္ သင့္ေလွ်ာ္သည့္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ေပးရမည္။ ထိုသုိ႔ေသာသူမ်ား သို႔မဟုတ္ အုပ္စုမ်ားအေနျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို တန္းတူခံစားခြင့္ သို႔မဟုတ္ က်င့္သံုးခြင့္မ်ားရရွိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးရန္ လိုအပ္ေကာင္းလိုအပ္ေပလိမ့္မည္။ ထိုသို႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ ခဲြျခားဖိႏွိပ္မႈမ်ားျဖစ္ေစေသာ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ိဳးမျဖစ္ေစရ။ (င) လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမ်ားအေပၚအေျခခံသည့္ ခဲြျခားဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို တုန္႔ျပန္လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ ထိုသို႔ေသာခဲြျခားမႈမ်ားသည္ အျခားေသာခဲြျခားဖိႏွိပ္မႈမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနသည္ကို သတိမူရမည္။ (စ) လိင္စိတ္ကဲြျပားမႈ သို႔မဟုတ္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာ သို႔မဟုတ္ လိင္အေပၚအေျခခံေသာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုမႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ မည္သည့္အရာက ျမင့္ျမတ္သည္ နိမ့္က်သည္ဟူေသာအယူအဆႏွင့္ဆက္စပ္၍ အထင္အျမင္ေသးေသာ သို႔မဟုတ္ ခဲြျခားေသာ အျမင္မ်ားႏွင့္ အမူအက်င့္မ်ားပေပ်ာက္ေအာင္လုပ္ႏိုင္မည့္ သင့္ေတာ္ေသာလုပ္ေဆာင္မႈမ်ား ( ပညာေပးျခင္းႏွင့္ သင္တန္းေပးျခင္း အစီအစဥ္မ်ားအပါအဝင္) ကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။ အပိုဒ္ (၃) ဥပေဒေရွ႔တြင္ အသိအမွတ္ျပဳခံခြင့္ လူတိုင္း မည့္သည့္ေနရာတြင္မဆို ဥပေဒေရွ႔တြင္ အသိအမွတ္ျပဳခံခြင့္ရွိသည္၊ မတူကဲြျပားသည့္ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္ သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိိေသာသူမ်ားသည္ ဘဝ၏အစိတ္အပိုင္းမ်ားအားလံုးတြင္ တရားဥပေဒဆိုင္ရာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္း မ်ားကို ခံစားခြင့္ရွိသည္။ လူတဦးတေယာက္ခ်င္း၏ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမ်ားသည္ ထိုသူတို႔၏ ပုဂၢလိက အေၾကာင္းအရာမ်ားျဖစ္ၿပီး လူတေယာက္ခ်င္း၏ ကိုယ္ပိုင္ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္၊ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္တို႔၏ အေျခခံက်ေသာ အပိုင္းျဖစ္သည္။ မည္သူတဦးတေယာက္ကိုမွ ထိုသူ၏ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာကို တရားဥပေဒအရ အသိအမွတ္ျပဳရန္ လိုအပ္ခ်က္ေၾကာင့္ လိင္အဂါၤျပန္လည္ေျပာင္းလဲေစျခင္း ၊ မ်ိဳးပြားမႈဆိုင္ရာ ေဆးဝါးမ်ားႏွင့္ ဟိုမုန္းမ်ားျဖင့္ ကုသျခင္းမ်ားအပါအဝင္ ေဆးပညာအရလုပ္ထံုးလုပ္ထံုးမ်ားကို အတင္းအၾကပ္လုပ္ေဆာင္ေစျခင္းမ်ား မျပဳရ။ လူတေယာက္၏ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသမ်ားကို တရားဥပေဒအရအသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို တားျမစ္ပိတ္ပင္ႏိုင္ရန္အတြက္ လက္ထပ္ထိမ္းျမားျခင္း သို႔မဟုတ္ မိဘျဖစ္ခြင့္စသည့္ အဆင့္ အတန္းမ်ားကို ပယ္ဖ်က္ျခင္းမျပဳရ။ မည္သူတဦးတေယာက္ကိုမွ ထိုသူ၏ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈ ဝိေသသလကၡဏာရွိမႈကို ဖုံးကြယ္ရန္၊ မေဖာ္ျပရန္ႏွင့္ ျငင္းပယ္ရန္ ဖိအားေပးျခင္းမ်ိဳး မရွိေစရ။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရမ်ားသည္ (က) လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမ်ားအေပၚ အေျခခံသည့္ ခဲြျခားမႈမ်ားမရွိဘဲ လူတိုင္း အမ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ေရးရာမ်ားတြင္ ဥပေဒအရ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္းမ်ားရွိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးရမည္။ ထိုသို႔ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္းရွိရန္ အတြက္ စာခ်ဳပ္မ်ား ခ်ဳပ္ဆိုပိုင္ခြင့္ႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္ပစၥည္းမ်ားအား စီမံခြင့္၊ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္၊ အေမြဆက္ခံခြင့္၊ ခန္႔ခဲြေဆာင္ရြက္ခြင့္၊ ရရွိခံစားခြင့္ႏွင့္ ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ခြင့္မ်ားအပါအဝင္ တန္းတူအခြင့္အေရးမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ အခြင့္အလမ္းမ်ား ဖန္တီးေပးရမည္။ (ခ) မိမိတဦးတေယာက္ခ်င္း လက္ခံသတ္မွတ္ထားေသာ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာအား လူတိုင္းအေနျဖင့္ အျပည့္အဝ ေလးစားမႈခံယူႏိုင္ရန္ႏွင့္ တရားဥပေဒအရ အသိအမွတ္ျပဳခံႏိုင္ရန္အတြက္ လိုအပ္ေသာ တရားဥပေဒျပဳျခင္း၊ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္းႏွင့္ အျခားေသာ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (ဂ)လူတဦး၏ လိင္ကဲြျပားမႈကိုေဖာ္ျပသည့္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အေထာက္အထားစာရြက္စာတမ္းမ်ား - ေမြးစာရင္း၊ ႏိုင္ငံကူးလက္မွတ္၊ မဲေပး ခြင့္မွတ္တမ္းႏွင့္ အျခားအေထာက္အထားမ်ား- ကိုထုတ္ေပးသည့္လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားထဲတြင္ ထိုပုဂၢိဳလ္၏ လိင္သတ္မွတ္မႈ ဝိေသသ မ်ားကို ထင္ဟပ္ေဖာ္ျပႏိုင္ေစရန္ တရားဥပေဒျပဳျခင္း၊ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္းႏွင့္ အျခားလိုအပ္သည့္ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (ဃ) ထိုသို႔လုပ္ေဆာင္ေသာ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားသည္ စည္းစနစ္က်ေသာ၊ မွ်တေသာ၊ ခဲြျခားဖိႏွိပ္မႈကင္းေသာ၊ ထိုသူ၏ ဂုဏ္သိကၡာ ႏွင့္ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာပိုင္းဆိုင္ရာအေပၚ ေလးစားေသာပံုစံမ်ိဳးျဖစ္ရန္ ေသခ်ာေအာင္လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (င) လူတဦး၏ လိင္ကဲြျပားမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ဥပေဒ သို႔မဟုတ္ ေပၚလစီအရ ေဖာ္ျပရန္လိုသည့္အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ ထိုမွတ္ပုံတင္စာရြက္ မ်ားအား ေျပာင္းလဲမႈကို အေျခအေနတိုင္းတြင္ အသိအမွတ္ျပဳရန္ ေသခ်ာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (စ) လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ ခဲြစိတ္ေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႔ေနရေသာသူမ်ားကို လူမႈပိုင္းဆိုင္ရာအစီအစဥ္မ်ား ေပးႏိုင္ရန္ ပစ္မွတ္ထားလုပ္ေဆာင္ရမည္။ အပိုဒ္ (၄) အသက္ရွင္ရပ္တည္ခြင့္ လူတိုင္း အသက္ရွင္ရပ္တည္ခြင့္ရိွသည္။ မည္သူတဦးတေယာက္ကိုမွ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈႏွင့္ ေၾကာင့္အပါအဝင္ အျခားအေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ အသက္ရွင္မႈကို တရားလက္မဲ့ဖယ္ရွားျခင္းမျပဳရ။ အသက္အရြယ္ျပည့္ၿပီးသူမ်ား အၾကား ႏွစ္ဦးသေဘာတူျဖင့္ ျဖစ္ပ်က္သည့္လိင္မႈကိစၥအေပၚ အေျခခံ၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈ ဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ေသာ္လည္းေကာင္း မည္သူတဦးတေယာက္ကိုမွ် ေသဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းမျပဳရ။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရမ်ားသည္ (က) အသက္အရြယ္ျပည့္ၿပီးသူမ်ားအၾကား ႏွစ္ဦးသေဘာတူ လိင္တူခ်င္းဆက္ဆံမႈမ်ားအေပၚတားျမစ္မႈႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ရာဇဝတ္ ဥပေဒပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ပယ္ဖ်က္ရမည္။ ထိုသို႔မပယ္ဖ်က္ႏိုင္ေသးမခ်င္းကာလအတြင္း ထိုအမႈေၾကာင့္ မည္သူတဦးတေယာက္ကိုမွ ေသဒဏ္မခ်မွတ္ရ။ (ခ) အသက္အရြယ္ျပည့္ၿပီးသူမ်ားအၾကား ႏွစ္ဦးသေဘာတူလိင္တူျခင္းဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ေသဒဏ္က်ခံရန္ လက္ရွိေစာင့္ဆိုင္းေနေသာ ေသဒဏ္အမႈမ်ားကို ပယ္ဖ်က္၍ ထိုသူမ်ားကို ျပန္လည္လႊတ္ေပးရမည္။ (ဂ) အစိုးရက အားေပးလႈံ႔ေဆာ္ေသာ သို႔မဟုတ္ အစိုးရကိုယ္တိုင္က က်ဴးလြန္ေနသည့္ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈ ဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမ်ားအေပၚအေျခခံသည့္ တိုက္ခိုက္မႈမွန္သမွ်ကို ရပ္တ့ံရမည္။ ထိုတိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို အစိုးရ၏ တာဝန္ရွိသူမ်ားက က်ဴးလြန္သည္ျဖစ္ေစ အျခားလူတဦး သို႔မဟုတ္ အုပ္စုတစုကက်ဴးလြန္သည္ျဖစ္ေစ ထိုက်ဴးလြန္မႈမ်ားကို အစြမ္းကုန္စံုစမ္းစစ္ေဆးရမည္။ သင့္ေလ်ာ္ေသာ သက္ေသအေထာက္အထားမ်ားေတြ႔ရွိပါက ထိုတာဝန္ရွိသူမ်ားကို အေရးယူျခင္း၊ ရံုးတင္စစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ထိုက္တန္ ေသာ ျပစ္ဒဏ္ကို ခ်မွတ္ေပးရမည္။ အပိုဒ္ (၅) အသက္ရွင္လုံၿခံဳခြင့္ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမေရြး လူသားတိုင္း အသက္ရွင္လုံၿခံဳခြင့္ရိွသလို အစိုးရဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ျဖစ္ေစ အျခားလူတဦးတေယာက္ခ်င္းျဖစ္ေစ၊ အုပ္စုလိုက္ျဖစ္ေစ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ အၾကမ္းဖက္က်ဴးလြန္ျခင္းမ်ဳိးရွိပါက အစိုးရ၏ ကာကြယ္ ေပးမႈကို ရရွိခံစားခြင့္ရွိသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရမ်ားသည္ (က) လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ အၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္ ေစာ္ကားေႏွာက္ယွက္မႈ နည္းမ်ိဳးစံုအားတားဆီးၿပီး ကာကြယ္မႈမ်ားေပးရန္ လိုအပ္သည့္ ေပၚလစီမ်ားခ်မွတ္ျခင္းႏွင့္ အျခားလုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (ခ) မိသားစုအသိုင္းအဝိုင္းအပါအဝင္ ဘဝ၏ အစိတ္အပိုင္းမ်ားတြင္ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာ ရွိမႈမ်ားအေပၚအေျခခံ၍ လူတဦး သို႔မဟုတ္ အုပ္စုတစုအေပၚ အၾကမ္းဖက္ျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ရန္ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ရန္ ေသြးထိုးလႈံ႔ေဆာ္ျခင္းႏွင့္ ေႏွာက္ယွက္ေစာ္ကားမႈအား ထိုက္သင့္ေသာရာဇဝတ္အျပစ္ေပးမႈမ်ားခ်မွတ္ႏိုင္ရန္ လိုအပ္ေသာ ဥပေဒပိုင္း လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (ဂ) က်ဴးလြန္ခံရေသာသူ၏ လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈေၾကာင့္ ထိုက်ဴးလြန္ျခင္းအား သက္သာခြင့္ ျပဳျခင္း၊ ဆင္ေျခေပးႏိုင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ျပစ္မႈေလ်ာ့နည္းေစျခင္းတို႔မျဖစ္ေအာင္ ဥပေဒျပဳေရး၊ ၊အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ အျခားေဆာင္ရြက္ခ်က္ မ်ားျဖင့္ လိုအပ္သလို လုပ္ေဆာင္ေပးရမည္။ (ဃ) ထိုသို႔ေသာျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈမ်ဳိးကို ထိေရာက္စြာ စံုစမ္းစစ္ေဆးရမည္ျဖစ္သလို ျပစ္မႈထင္ရွားေၾကာင္း ခိုင္လုံသည့္အေထာက္အထား ရွာေဖြေတြ႔ရိွပါက တရားစီရင္ျခင္း၊ ရံုးတင္စစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ထိုက္သင့္သည့္ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္အျပစ္ေပးျခင္းမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။ က်ဴးလြန္ခံရသူကို နစ္နာေၾကးအပါအဝင္ သင့္ေလ်ာ္ေသာ ျပန္လည္ကုစားမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးရန္ ေသခ်ာစြာ လုပ္ေဆာင္ရမည္။ (င) လိင္စိတ္ကြဲျပားမႈႏွင့္ လိင္သတ္မွတ္မႈဝိေသသလကၡဏာရွိမႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား၏ ေရေသာက္ျမစ္ျဖစ္သည့္ ေရွးရိုးစြဲအျမင္ပုံစံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို တိုက္ဖ်က္ႏိုင္ရန္အတြက္ ထိုကဲ့သို႔ေသာအၾကမ္းဖက္မႈမ်ဳိးကို အမွန္တကယ္က်ဴးလြန္သူမ်ား၊ က်ဴးလြန္ရန္ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိေသာသူမ်ားႏွင့္ အမ်ားျပည္သူလူထုကိုဦးတည္၍ အသိပညာေပး လႈံ႔ေဆာ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးရမည္။ |